|
CİLT KANSERLERİ ve BENLER Cilt Kanserleri En sık kanser nedenlerinden biridir. Her yıl milyonlarca kişi deri kanserine yakalanmaktadır.Tek neden olmasa da en önemli etken güneş ışığıdır.Mümkün olduğunca giysilerle ve güneş koruyucularla ve 10-16 saatleri arasında güneşe çıkmayarak yazın korunmalıyız. Güneşe bağlı gelişen yanıklar ileride deri kanserine zemin hazırlayabilir.Güneş dışında kronik yaralar, deri tüberkülozu, dolaşım bozuklukları, yara izleri, kanserojen maddeler, sigara, bozuk diş protezleri ,kseroderma pigmentozum gibi bazı kalıtsal hastalıklar cilt kanserlerine zemin hazırlayabilir.
Bazal Hücreli Epitelioma (BHE): Epidermisteki bazal hücrelerden kaynaklanır.En sık görülen cilt tümörüdür. Tam olarak kanser özellikleri göstermediği için bazı doktorlarca kanser olarak adlandırılmamaktadır. % 85 baş boyun bölgesinde görülür.Derinin kıllı bölgelerini tutar. Daha sıklıkla açık tenli kişilerde görülür.Bu kanser; en iyi huylu olan cilt kanseri tipidir. Deride önce nodul sonra küçük bir krater ve etrafında kabarıklık şeklinde başlar. Rengi normal deri renginden kahverengi ve siyaha kadar değişik şekillerde olabilir, fakat genellikle inci benzeri saydam bir yapıdadır. Bazen geçmiş yara izlerine benzer bir şekilde gelişebilir. Genellikle seneler sürebilen yavaş bir gelişim gösterir. En sık baş boyun ve ellerde görülür Öncelikli olarak cerrahi uygulama tercih edilir.Gerekirse radioterapi uygulanabilir.
Yassı Hücreli Kanser (YHK): Derinin yassı hücrelerinden kaynaklanır açık tenli kişilerde en sık görülen ikinci kanser türüdür. Genellikle güneş gören bölgelerde, bowen tümörü veya solar keratoz gibi öncü lezyonlardan gelişir. Skuamöz (yassı) Hücreli kanser deride bir kabarıklık ya da ince kabuklu bir kızarıklık şeklinde başlar. Yumru şeklinde üzeri keratotik kabuklu yada noduler olabilir. Genişlemiş ince damarlar görülebilir Aylar içinde çevresine ve diğer organlara yayılabilir. Klinik olarak BHE ye göre daha kötü huylu olsa da zamanında teşhis konduğunda tamamen tedavi edilebilir. Tedavisi benzer şekilde cerrahi ve radyoterapi iledir (Solar Keratoz:Güneşte çok fazla kalanlarda güneş gören bölgelerde oluşan bir lezyondur. Yassı hücreli kansere zemin hazırlaması açısından önemlidir. Kriyoterapi en iyi tedavi şeklidir.)
Malign Melanom (MM): Malign melanoma en tehlikeli kanser türüdür.Bu hastalığın erken tanısı hayati önem taşımaktadır. Deri kanserine bağlı ölümlerin dörtte üçünden sorumludur. Beyaz tenli kişilerde sıklığı her 10 yılda iki katına çıkmaktadır. Ekvator bölgesinde daha sıktır. Ergenlik öncesi nadirdir. Melanoma ileri yaşlarda ortaya çıksa dahi, çocuklukta güneş yanığı olan bir kişinin melanomaya yakalanma riski, iki kat fazladır. Güneş yanıklarının oluşmasını önlemek özellikle çocukluk döneminde çok önemlidir. Yanlızca yazın tatilde güneşlenen bunun dışında güneşe çıkmayan kişiler gibi özellikle aralıklı güneş ışığı alanlar daha çok risk altındadır. Güneşin etkili olduğu düşünülmekle birlikte güneş görmeyen yerlerde de görülmesi nedeni ile durum biraz tartışmalıdır. Melanomun kalıtsal özelliği de vardır. Uzak doğulularda yada esmer kişilerde de özellikle avuç içi, ayak tabanı, tırnak yatağı ve ağızda melanoma gelişebilir. Kadınlarda daha sıktır. Çoğunda siyah, mavi, kahverengi ve pembe gibi pek çok renk vardır. MM'nın pigment içermeyen, açık renkli "amelanotik" tipleri de mevcuttur. Sınırları düzensiz, böbrek şeklinde çıkıntılar ve çentikler vardır. Malign hücreler önce yatay büyür ve üst deridedir ancak kısa sürede derinlere inerek yayılırlar. Hızla geliştiği için tüm vücuda yayılır ve sıklıkla öldürücüdür. Bir ben üzerinde veya normal derinin üzerinde siyah ya da koyu bir lekelenme şeklinde gelişebilir. Bu nedenle benlerimizde olan değişimleri izlemek önemlidir. Simetrik olmaması, sınırlarındaki düzensizlik veya çeşitli renkler içeren displastik benler melanoma için tehlikeli olabilir. Ciltteki pullanma, kanama, kaşıntı gibi şikayetler diğer bir belirti olabilir.
En ciddi deri kanseri formu
olan melanoma , ölüme neden olan kanserlerin % 75 den fazlasını
oluşturuyorsa onun nedenleri ve karekteristikleri hakkındaki
gerçekleri bilmek hayatınızı kurtarabilir. Dermatoloji
uzmanları melanoma hakkında bazı genel inançlardan kurtulmayı
umut ederek risk faktörleri nin daha çok kişi tarafından
anlaşılacağını ve tanısal kalıplara uymayan melonamlara karşı
daha uyanık olunulacağını düşünüyorlar.
ABCD ingilizce bir kısaltmadır Asimetri (bir yarısının
diğer yarısından farklı olması), Border düzensizliği
(melanomada kenarlar düzensiz girintili çıkıntılıdır), Color
(Renk: melanoma da sıklıkla birkaç renk birden vardır.) ve Diameter
(Boyut: Çoğunlukla melanomalar tanı konduğunda 6 mm den
büyüktür.ama daha küçük de olabilir).
Otomatik Tanı Yöntemleri
Özel cihazlarla farklı dalgaboyu ışık kullanılarak
(multispektral) SIAscope
İnanç:
Üzerinde kıl olan benler kansere dönüşmez.
İnanç:
Koyu tenli kişilerde kanser olmaz.
Güneş
görmeyen bölgelerde gelişen melanomalar ABCD kuralını
izlemezler ve saptanmaları farkedilmeleri güçtür.Bu nedenle çok
daha tehlikelidir.Teşhis konduğunda çoğunlukla diğer organlara
yayılmıştır. (Ocak 2004 JAAD)
Ben Muayenesi:
Halk arasında derideki pek çok oluşuma ''ben'' adı
verildiği halde bizim için önemli olan benler, renk hücrelerinin
(Melanosit) biraraya gelerek oluşturduğu açık kahverenginden -
gri veya siyaha kadar değişebilen renkteki oluşumlardır. Bazen,
deri düzeyinde kabarık olabilirler. Bu benleri önemli kılan deri
üzerinde görülen kanserlerin en habisi olan ''Malin
Melanoma'' adlı kansere dönüşebilmesidir.
Bu benlerin bir kısmı
doğumsal
iken, bir kısmı da sonradan ortaya çıkabilir. Halk arasında
doğumsal olanların emniyetli olduğuna dair bir inanç varsa da bu
tamamen yanlıştır. Aynı tehlike doğumsal olanlarda da vardır,
hatta biraz daha fazladır.
Sonradan oluşan benlerin, gelişiminde
kalıtsal zeminin yanı sıra en önemli etken
güneş ışığıdır. Özellikle kısa sürede alınan yüksek doz
güneş ışını ve oluşan güneş yanıkları ben artışını hızlandırdığı
gibi, kanserleşme olasılığını da artırır. Her bir güneş yanığı
tehlikeyi daha çok arttırır ve özellikle çocukluk yaşlarındaki
güneş yanıkları daha tehlikelidir.
Bu nedenle benlerin artış ve kansere dönüşünü
engellemek için güneşten iyi korunmak gerekir. Genellikle
0.5 cm'nin üzerindeki benlerde tehlikenin olduğu ve boyut
büyüdükçe tehlikenin arttığı kabul edilir. Benlerin bir Deri
Hastalıkları Uzmanı tarafından görülüp değerlendirilmesi
gerekir. Varolan benler üzerindeki hızlı
değişiklikler, olumsuz bir değişimin habercisi olabilir.
Özellikle 1-2 ay içerisinde olan hızlı değişiklikler önemlidir.
Hızlı büyüme, hızlı renk değişiklikleri ve hızlı şekil
değişiklikleri ciddi uyarıcı belirtilerdir. Ayrıca benin
üzerinde bir kanama, şişme, kızarma,
şiddetli kaşıntı dda uyarıcı belirtilerdir. Bu tip
değişiklikler görüldüğünde hiç vakit geçirmeden bir Deri
hastalıkları
Şüpheli olan ben, hemen cerrahi olarak çıkarılıp tetkik edilmelidir. Halk arasında çok yanlış bir şekilde yerleşmiş olan bir kanıya göre benlerin aldırılmasının tehlikeli olduğu düşünülür. Tamamen yanlış bir düşünce olup, çıkarılan benin kişi için hiçbir tehlikesi olamaz. Aksine, melanomların erken yakalanması kişinin hayatını kurtarabilir. Benler kliniğimizde uzman doktorumuzca öncelikle çıplak gözle daha sonra dermatoskop adı verilen cihazlarla değerlendirilmektedir. Şüpheli görülen benler takibe alınmakta veya cerrahi olarak çıkarılarak patolojik incelemesi yapılmaktadır.p align="left"> |
This site was last updated 06/06/08