Botox nedir? 

Botox Clostridium botulinum adındaki bir bakterinin toksininden elde edilen  bir ilaçtır. Oldukça etkili bir gıda zehiri olarak bilinen bir protein yapısında olan Botox, sinirler ve kaslar arasındaki iletiyi kesintiye uğratarak felce neden olur. Ancak çok çok küçük dozlarda tedaviye yönelik kullanımında felç değil kas gevşemesi yaratarak önemli fayda sağlar.  Botox’un etki mekanizmasından tıpta birçok alanda yararlanılmaktadır.     

Türkiyede A tipi BOTOX (Allergan,INC) dışında, İngiliz kökenli Dysport (veya Reloxin) (İpsen Pharmaceuticals) tipi de vardır. Yaklaşık 1 ünite Botox un 3-4 ünite Dysport'a karşılık geldiği bilinir. Ama kozmetik kullanımı onaylanmayan bu ilacın enjekte edildikleri bölgede infiltrasyonlarının ve güçlerinin aynı olmaması nedeni ile dikkatli olmakta fayda vardır. Bir flakon Dysport da 500 ünite ilaç vardır. Bunun Botox karşılığı bir buçuk flakon yani 150 ünitedir.

Allergan firması Vistabel adı altında 50 ünitelik A tipi Botox formlarını sadece kozmetik amaçla kullanım için piyasaya çıkarmıştır.

 B tipi yalnız Amerika birleşik devletlerinde bulunan Myobloc avrupadaki ismi Neurobloc (elan,Pharmaceutical) dur.Genellikle nörolojik hastalıklarda kullanılırlar. Bunun dışında ticari olarak satılmayan Cα,Cβ,D,E;F ve G ile beraber toplam 8 serotipi vardır ama A en güçlüsüdür.

Botox’un etkisi mekanizması nedir? 

   Normalde kasların işlevi beynin kontrolü altındadır. Beyinden gönderilen sinyaller sinirler aracılığıyla iletilerek kaslara ulaşır. Botox sinirlerin kaslara ulaştığı noktada sinir-kas iletimine engel olarak aşırı artmış kas aktivitesini engelleyerek kas spazmının çözülmesini sağlar. Etkisi bir çok hastada kısa süre içinde başlar ve altı ay kadar devam eder.

Botox kimlere uygulanır? 

   Dermatoloji alanında  genellikle mimik kaslarının hareketleri ile ortaya çıkan yüzdeki çizgilenmeleri azaltmak ve aşırı terleyen bölgelerdeki terlemeyi azaltmak amacı ile kullanılır. Ancak gastroenteroloji, nöroloji botox tedavisini kullanmaktadırlar. Botoxun ilk kullanım yeri olan Nistagmus ve göz kapaklarının istemsiz bir spazmı olan blefarospazmda daha sonra çabucak kabul görmüştür.   Boyun kas spazmlarında, larinks kas spazmında, belirli tremorlarda, tiklerde, Multipl sklerozda, Serebral felçde, Post stroke da, spinal kord yaralanmalarında, sinir felçlerinde, Parkinsonda, yüz spazmında, kekeleme gibi konuşma bozukluklarında, spastik mesanede kullanılmaktadır.Miyofasyal ağrı sendromu gibi kas spazmına bağlı bir çok kronik ağrılı durumlarda, özellikle tedaviye direnç mevcutsa Botox enjeksiyonuna başvurulabilir. Son günlerde çeşitli yüz kaslarına kozmetik amaçlı uygulanması ise ilacı popüler hale getirmiştir. Ancak bu ilacın kullanımına yine de uzman doktorunuz karar verecektir.

 Kozmetik amaçla nasıl kullanılıyor?

Mimik kaslarının yıllar boyunca çalışması, üzerini örten derideki kıvrımları belirginleştirir ve yüzdeki çizgilenmeler ortaya çıkar. En sık ortaya çıkan  çizgiler, alın, kaşlar arası, göz kenarları ve ağız çevresinde görülür. Alın ve göz kenarlarındaki çizgiler kişiye daha yaşlı bir görünüm, kaşlar arasındaki çizgiler ise kişiye çatık kaşlı, kızgın bir bakış ifadesi verir. Mimik kaslarına botox uygulanarak bu kasların hareketleri zayıflatılabilir, kas hareketlerindeki azalma, üzerindeki derinin, kas hareketleri ile katlanmasını ve katlanmaya bağlı çizgilenmeyi de azaltır. Bu şekilde yaşlı ve kızgın olarak görünen yüz ifadesinde de belirgin bir düzelme sağlanır.Bunun dışında kaşları aşağya çeken kasları bloke ederek  özellikle kaşların dış kısımlarının yukarı kalmasını sağlanır. Ancak güneş hasarına bağlı oluşan kırışıklıklarda kullanılmaz. En başarılı uygulamalar iki kaş arası göz çevresi ve alındaki mimik kaslara bağlı olan kırışıklıklardır.

Dermatolojide başka kullanım alanı varmı?

Dermatolojideki  diğer önemli kullanım alanı aşırı terleyen bölgelerde terlemenin uzun dönemde ve etkin olarak azaltılması amacı ile  kullanılmasıdır.Aşırı bir acı hissi duymadan, tedavi için defalarca zaman ayırmadan ve cerrahi herhangi bir bakıma gerek kalmadan ortalama 10-12 ay boyunca hem terlemenin miktarı oldukça azalır, hem de hasta terin rahatsız edici kokusundan kurtulur. Botox bu bölgede aşırı çalışan ter bezlerinin kaslarını istenmeyen hareketlerini etkilediğinden, terleme sorunu da giderilmiş olacaktır.” Bunun dışında burunda meydana gelen ezilme ve yayılmalarda boyun çizgilerinde, yüz asimetrilerinde de ileri düzey kullanıcılar tarafından uygulanmaktadır.

Botox nasıl uygulanır? 

Eksi 5 derece ve daha düşük sıcaklıkta bekletilen 100 ünitelik Botox flakonu serum fizyolojik ile sulandırılarak , injeksiyon şeklinde uygulanır ve ağrılı bir işlem değildir. Sulandırıldıktan sonra 4 saat içinde kullanılmalıdır. İnjeksiyon anında hafif bir ağrı hissedilebilir. Enjeksiyonun yapılacağı kaslar önceden hareket ettirilerek işaretlenir ve kasın gücüne göre enjekte edilecek miktar belirlenir. Daha sonra kas relax halde iken enjeksiyonlar yapılır .
Genellikle uygulaman 2-3 gün sonra başlayan etki 7-10 günde tamamlanır Kozmetik olarak  mimik kaslarına, terleme şikayetinde testler ile tespit edilen sorunlu  bölgeye deri içine, son derece ince uçlu enjektörlerle  botox ilacı enjekte edilir. Botox’un etkisi injeksiyonu takiben ilk hafta içinde ortaya çıkar ve etki süresi 3-9 ay olmakla beraber ortalama 6 aydır. Botox, etkisini kaybettiğinde uygulama tekrarlanabilir.

Botox uygulaması ağrılı mıdır? 

Enjeksiyonlar çok ince iğne (30nolu) ile yapıldığından genellikle Botox uygulaması ağrısızdır. Fakat bazı hastalarda  az miktarda geçici ağrı görülebilir. 

Botox’un etkisi ne zaman başlar? 

Enjeksiyon sonrası  ilk 24 saatde etkisi ortaya çıkmaz. Genellikle etki işlemi izleyen üç gün içinde başlar ve iki haftada tamamlanır. Maksimum yararlanıma seviyesine ise bir iki hafta içinde ulaşılır.  

Botox’un etkisi ne kadar sürer? 

Botox güçlü etki mekanizması sayesinde tekrarlayan dozlarla uzun süreli tedavide uzayan fayda sağlar. Genellikle uygulamadan 2-3 gün sonra başlayan etki 7-10 günde en üst düzeye ulaşır.Tek seanslık tedaviden sonra, kişiden kişiye değişmekle birlikte, üç aydan altı aya kadar uzayan bir rahatlama oluşur. Ancak etkisi geçicidir. Bu süre içinde etkide giderek azalma hissedilirse işlem tekrarlanabilir.

Botox tedavisine ne zamana dek devam edilebilir? 

Tedavi süresiz olarak tekrarlanabilir. Botox dünya çapında 20 yıldır kullanılmaktadır ve uzun süreli tedavide güvenliği kabul edilmiştir. Tedaviye ne kadar süreyle devam edileceğine hastanın yanıtına göre hasta ve hekim birlikte karar vermelidir. 2 yıl boyunca düzenli olarak botox uygulanan kişiler uygulamaya aynı düzende devam ettiklerinde kaslarında belirgin bir zayıflama ve buna bağlı yüz ifadesinde değişim olabilir. Bu nedenle uygulamaların 2. yıldan sonra daha uzun aralıklarla yapılmasında yarar vardır.

Botox enjeksiyonu yeni bir tedavi şekli midir? 

Hayır. Botox 20 yıldan fazla bir zamandır dünya çapında yüz binlerce hastaya uygulanmıştır. 2002 nisan ayında FDA tarafından onaylanmıştır. Dünyadaki birçok sağlık teşkilatı bu tedavinin güvenilirliğini onaylamaktadır. 

Botox herkese uygulanabilir mi? 

Botox’un gebelik ve emzirme döneminde zararlı bir etkisinin olup olmadığı henüz tam olarak bilinmemektedir. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde, ve bazı ilaçları (aminoglikozid) kullanan hastalarda Botox enjeksiyonundan kaçınılmalıdır. Sinir-kas sistemine ait hastalığı olan kişilerde (Eaton-Lambert sendromu, myastenia gravis gibi) uygulanmamalıdır

Botox enjeksiyonu tedavisinin yan etkileri nelerdir? 

Çin Botoxu nedir?

Botox Allergan firmasına aittir ve Türkiye'de Abdi İbrahim ilaç firması tarafından satılmaktadır.Yanlızca ilacın fiyatı 250 dolar civarındadır. Ancak piyasada düşük fiyatlara yapılan botox uygulamaları,  büyük ihtimalle şişesi 80-100 dolara satılan bavul ticareti ile gelen kontrolsüz çin ve kore kökenli ilaçlardır. Bu nedenle hastalar kendilerine orjinal ve sağlık bakanlığı kontrolünde gelen botoxların uygulandığına emin olmalıdır.