© WWW.CILTUZMANI.COM    Copyright © 2007 [ciltuzmani.com]. All rights reserved
Made by Babur
Cilt Uzmanı Uzm. Dr. Babür Süer Dermatoloji & Estetik Dermatoloji Uzmanından en tarafsız kaynak.

Allerjik Cilt

Hastalıkları

En sık karşımıza çıkan alerjik hastalıklar olan saman  nezlesi (mevsimsel alerji, alerjik rinit) özellikle  çocuklardaki astım, infantil egzema, konjüktivit, ürtiker,  serum hastalığı, ilaç alerjileri, besin reaksiyonları, alerjik  atopik hastalıklardır. Atopik hastalığı olan kimselerde  ortak özellik olarak, kişilerin %80’inden fazlasında  çevredeki zararsız olan  maddelere karşı aşırı  duyarlılığın gelişmesi ve kalıtsal açıdan yatkınlık  mevcuttur. Endüstrileşmenin hızla gelişmesi çevresel alerjilerin artmasına neden olmuş ve  günümüzde toplumun%15-20’inde alerjik hastalıklara neden olmaktadır.

Ürtiker

Allerjik hastalıklar içeresinde Dermatoloji bölümünün en çok ilgilendiği  rahatsızlık halk arasında "kurdeşen" olarak bilinen "ürtiker" hastalığıdır.  Ciltte oluşan döküntü ısırgan otunun deride  oluşturduğu reaksiyona benzediğinden  ürtiker ismi Latince “Ürtiker” olan ısırgan  otundan gelmektedir. Halk arasında  “kurdeşen" olarak bilinen ürtiker tüm  toplumun  %15-20 sini etkilemektedir. Deri  yüzeyinde birkaç dakika gibi kısa bir süre  içinde oluşabilirler. Kaşıntı ile başlar, deride  kızarma ve ufak kabarıklıklar oluşturur.  Şekilleri çok farklıdır, bazen yuvarlak ufak  noktacıklar halinde bazen de birleşerek  çevresi düzensiz halkavi ortaları uçuk renkli bir haritaya benzeyebilirler.  Kaşıntı ve döküntü primer belirtilerdir. Belirgin özelliği de çok kısa  sürede ortaya çıkıp yine çok kısa sürede kaybolabilmeleridir.  Ürtiker, akut veya kronik olabilir. Kronik ürtiker ise  6 haftadan uzun  sürer.  Çok fazla sebebi mevcuttur. 24 saat içinde başlayan akut ürtikeri  olan bir hastanın sebebini saptamak daha kolaydır. Ancak, çoğu akut  veya kronik ürtiker vakasında, çok geniş araştırmalara rağmen sebep  saptanamaz. Altta yatan tetikleyici sebebi bilmediğimiz takdirde bu  hastalığın kontrolü çok daha zor olacaktır. Akut ürtiker erkek ve kadında  eşit sıklıkta olmakla birlikte  kronik ürtiker kadınlarda daha sık görülür.  Ürtiker her yaş grubunda görülebilirse de, kronik ürtiker kırklı ve ellili  yaşlarda daha sıktır:  Ürtikerde meydana gelen alerjik şişme daha derin dokularda veya  organlarda olmasına da anjioödem denir. Ürtiker, bağımsız olarak  oluşsa da bazen anjiyoödem ve anaflaktik şok gibi ağır bir tabloya eşlik  edebilir. Yüzde ve göz kapaklarında oluşan anjioödemin kozmetik  görünüm   dışında bir zararı yoktur. Sindirim sistemini tuttuğunda karın  ağrısı ve ishal yapabilir. Kişinin tıbbi hikayesinde mevcut anjioödem  hikayesi önemlidir, eğer solunum yollarını tutarsa buraları tıkayarak  ölüme sebep olabilir. Kalıtsal anjioödem (C1-esteraz inhibitor eksikliği)  ve akkiz anjioödem (ACE inhibitorleri) özellikle mukozal bölgelerde  şişme gelişir.

Ürtiker Tedavisi

Birçok vakada akut  ürtiker H1  antihistaminiklerle  tedavi edilebilir. Daha  ağır ve geçmeyen  durumlarda,  normalde mide ilacı  olarak kullanılan  H2  antihistaminikler  tedaviye eklenebilir.  Dirençli vakalarda  glukokortikosteroidler  kullanılabilir. Kronik  Ürtiker bir depresyon  ilacı olan doxepin'den  güçlü antihistaminik  etkisi nedeni ile fayda  görebilir. Sedatif etkili  olduğu için yatarken  kullanılmalıdır.  Haricen 5% doxepin  krem (Zonalon) veya  capsaicin, dirençli  hastalarda  kullanılabilir.  Siproheptadin  tekrarlayan soğuk  ürtikerin  baskılanmasında etkili  olabilir.

PATCH (Yama) testi

Yama testi uygulaması, allerjik kontak dermatitin nedenini bulmak amacıyla  şüpheli allerjenlerin deri üzerine uygulanması esasına dayanan bir tanı  yöntemidir. Standart olarak saptanan allerjen maddeler uygun çözücülerde formüle  edilirler. Kılsız sırt derisine allerjenler “Finn-Chambers” olarak bilinen 1 cm2  ebadındaki alüminyum plakçıklar aracılığıyla uygulanır. Değerlendirme işlemi  48 saat sonra test alanındaki deri belirtileriyle derecelendirilir ve hastalara  saptanan alerjenlerin en sık bulunduğu maddelerin listesi verilerek  korunmaları konusunda yardımcı olunur. “Photopatch test” ise vücudun güneş gören yerlerinde güneş duyarlılığı sonucu  ortaya çıkan egzamalar tanısında kullanılır. Patch testten farkı her allerjenden  2’şer ünite uygulanır ve 48 saat sonra açılır. 1 ünitenin üzerinde U.V. ışını  uygulanır. Allerji sadece ışınlanan tarafta saptanıp fotoallerjik reaksiyon olarak  kabul edilir.
Prick testi uygulaması,  belirli bir allerjene karşı tip 1 hipersensitivite olup  olmadığını araştırmak için kullanılır. Allerjen içeren solüsyonların deriye  uygulanması esasına dayanır. Test yeri olarak genellikle ön kol derisi seçilir.  Kullanılan allerjenler çevrede en sık görülen çimen ve ağaç polenleri, küfler,  hayvan tüyleri, ev tozu ve gıdalarıdır. Test değerlendirmesinde (+) kontrol olarak histamin, (-) kontrol olarak serum  fizyolojik uygulanır. Derideki reaksiyon histamine karşı 10 dakikada,  allerjenlere karşı 15-20 dakikada zirveye ulaşır. (+) sonuç belirlenen antijenin  hastanın öyküsüyle uyuşması önemlidir. Prick test sonuçları özellikle solunum  yolu alerjilerinde, deri ve allerjik egzamalardakine  göre daha anlamlıdır. Atopik  dermatitli hastalarda da %90’a varan (+) sonuç vermesi tanı kriterleri arasında  yer almasına neden olur.

Akut Ürtikerin Nedenleri

•  Hastalıklar:  Bakteriyel mantar ve  parazit enfeksiyonları  neden olabilir.  •  İlaç kullanımı   (özellikle ACE  inhibitörleri  (anjioödem yapar),  penisilin,  sefalosporinler, sulfa  grubu ilaçlar,  diüretikler, aspirin,  NSAIDler, iyot,  bromidler, kinidin,  kloroquin,  vankomisin, isoniazid,  antiepileptikler)  • Yolculuk  (amebiazis, sıtma)  • Yiyecekler  (midye, balık,  yumurta, peynir,  çikolata, fındık, çilek,  domates)  • Yeni parfümler,  saç boyası,  deterjanlar,  losyonlar,  kremler veya  giysiler  • Ev hayvanları,  tozlar, küf,  kimyasal  maddeler veya  bitkiler   Gebelik  (özellikle son üç ayda  çıkar ve hemen  doğum sonrası  kaybolması tipiktir.)  Nikel ile temas (  mücevher, kot  pantolon  düğmesi), lastik  (eldiven, elastik  bandaj), lateks,  endüstriyel  kimyasallar, ve  tırnak parlatıcı  Güneşe veya  soğuğa maruz  kalma   Egzersiz  (Kolinerjik ürtiker  stres ısı veya  egzersiz ile   ortaya çıkar)  Stres: Ürtikerde rengi açılmış   elle hissedilebilen  kabarıklar, çizgi  şeklinde, halka  şeklinde veya dağınık  olabilir. Bu lezyonlar  tüm deri bölgelerinde  çıkabilir, genellikle  geçici ve yer  değiştirebilir  özelliktedir.  Dermografizm  görülebilir. (Ürtiker  lezyonları kaşıma ile  ortaya çıkar)

Kronik Ürtiker Nedenleri

• Oto-immun hastalıklar  (SLE, römotoid artrit,  polimiyozit,otoimmun  tiroid hastalıkları, ve  diğer bağ dokusu  hastalıkları);  Kronik ürtikerin  muhtemelen %50 den  fazlası otoimmun  kökenlidir.  Kronik Ürtiker in  sebebi en azından %  80-90 hastada  anlaşılmamıştır.  Akut kronik ürtiker  dışında tekrarlayan  ürtiker nedenleri  şunlardır:  • Güneş (solar  ürtiker, yalnızca  güneş görünce  çıkar),  • Egzersiz  (kolinerjik   ürtiker), Stress,  • Su (aquajenik  ürtiker)

Allerjik hastalıklar için yapılan testler

Allerjik hastalıkların tanısında, semptomların ortaya çıkışının, çevreyle,  mevsimlerle ilişkisi, klinik seyirlerinin gözden geçirilmesi, hastalığın atopik olup  olmadığı konusunda ipucu vermektedir. Allerjik hastalıkların tümünün  tedavisinde en önemli basamak allerjenden korunmadır. Eğer bu korunma  mümkün değilse immunoterapi ile desensitizasyon önem taşır ancak bu  konuda tam bir başarı sağlandığı söylenemez. Bu açıdan allerji yapan etkenin  yani allerjenin saptanması önemlidir. Dermatologlar allerjenin saptanmasına  yönelik PRICK TEST ve PATCH TEST yöntemleri kullanmaktadır.

PRICK testi

© WWW.CILTUZMANI.COM  Copyright © 2007 [ciltuzmani.com]. All rights reserved
Cilt Uzmanı Uzm.Dr. Babür Süer
Dermatoloji & Kozmetoloji Uzmanından en tarafsız kaynak.

Allerjik Cilt

Hastalıkları

En sık karşımıza çıkan alerjik hastalıklar olan saman  nezlesi (mevsimsel alerji, alerjik rinit) özellikle  çocuklardaki astım, infantil egzema, konjüktivit, ürtiker,  serum hastalığı, ilaç alerjileri, besin reaksiyonları, alerjik  atopik hastalıklardır. Atopik hastalığı olan kimselerde  ortak özellik olarak, kişilerin %80’inden fazlasında  çevredeki zararsız olan  maddelere karşı aşırı  duyarlılığın gelişmesi ve kalıtsal açıdan yatkınlık  mevcuttur. Endüstrileşmenin hızla gelişmesi çevresel alerjilerin artmasına neden olmuş ve  günümüzde toplumun%15-20’inde alerjik hastalıklara neden olmaktadır.

Ürtiker

Allerjik hastalıklar içeresinde Dermatoloji bölümünün en çok ilgilendiği  rahatsızlık halk arasında "kurdeşen" olarak bilinen "ürtiker" hastalığıdır.  Ciltte oluşan döküntü ısırgan otunun deride  oluşturduğu reaksiyona benzediğinden  ürtiker ismi Latince “Ürtiker” olan ısırgan  otundan gelmektedir. Halk arasında  “kurdeşen" olarak bilinen ürtiker tüm  toplumun  %15-20 sini etkilemektedir. Deri  yüzeyinde birkaç dakika gibi kısa bir süre  içinde oluşabilirler. Kaşıntı ile başlar, deride  kızarma ve ufak kabarıklıklar oluşturur.  Şekilleri çok farklıdır, bazen yuvarlak ufak  noktacıklar halinde bazen de birleşerek  çevresi düzensiz halkavi ortaları uçuk renkli bir haritaya benzeyebilirler.  Kaşıntı ve döküntü primer belirtilerdir. Belirgin özelliği de çok kısa  sürede ortaya çıkıp yine çok kısa sürede kaybolabilmeleridir.  Ürtiker, akut veya kronik olabilir. Kronik ürtiker ise  6 haftadan uzun  sürer.  Çok fazla sebebi mevcuttur. 24 saat içinde başlayan akut ürtikeri  olan bir hastanın sebebini saptamak daha kolaydır. Ancak, çoğu akut  veya kronik ürtiker vakasında, çok geniş araştırmalara rağmen sebep  saptanamaz. Altta yatan tetikleyici sebebi bilmediğimiz takdirde bu  hastalığın kontrolü çok daha zor olacaktır. Akut ürtiker erkek ve kadında  eşit sıklıkta olmakla birlikte  kronik ürtiker kadınlarda daha sık görülür.  Ürtiker her yaş grubunda görülebilirse de, kronik ürtiker kırklı ve ellili  yaşlarda daha sıktır:  Ürtikerde meydana gelen alerjik şişme daha derin dokularda veya  organlarda olmasına da anjioödem denir. Ürtiker, bağımsız olarak  oluşsa da bazen anjiyoödem ve anaflaktik şok gibi ağır bir tabloya eşlik  edebilir. Yüzde ve göz kapaklarında oluşan anjioödemin kozmetik  görünüm   dışında bir zararı yoktur. Sindirim sistemini tuttuğunda karın  ağrısı ve ishal yapabilir. Kişinin tıbbi hikayesinde mevcut anjioödem  hikayesi önemlidir, eğer solunum yollarını tutarsa buraları tıkayarak  ölüme sebep olabilir. Kalıtsal anjioödem (C1-esteraz inhibitor eksikliği)  ve akkiz anjioödem (ACE inhibitorleri) özellikle mukozal bölgelerde  şişme gelişir.

Ürtiker

Allerjik hastalıklar içeresinde Dermatoloji bölümünün en çok ilgilendiği  rahatsızlık halk arasında "kurdeşen" olarak bilinen "ürtiker" hastalığıdır.  Ciltte oluşan döküntü ısırgan otunun deride  oluşturduğu reaksiyona benzediğinden  ürtiker ismi Latince “Ürtiker” olan ısırgan  otundan gelmektedir. Halk arasında  “kurdeşen" olarak bilinen ürtiker tüm  toplumun  %15-20 sini etkilemektedir. Deri  yüzeyinde birkaç dakika gibi kısa bir süre  içinde oluşabilirler. Kaşıntı ile başlar, deride  kızarma ve ufak kabarıklıklar oluşturur.  Şekilleri çok farklıdır, bazen yuvarlak ufak  noktacıklar halinde bazen de birleşerek  çevresi düzensiz halkavi ortaları uçuk renkli bir haritaya benzeyebilirler.  Kaşıntı ve döküntü primer belirtilerdir. Belirgin özelliği de çok kısa  sürede ortaya çıkıp yine çok kısa sürede kaybolabilmeleridir.  Ürtiker, akut veya kronik olabilir. Kronik ürtiker ise  6 haftadan uzun  sürer.  Çok fazla sebebi mevcuttur. 24 saat içinde başlayan akut ürtikeri  olan bir hastanın sebebini saptamak daha kolaydır. Ancak, çoğu akut  veya kronik ürtiker vakasında, çok geniş araştırmalara rağmen sebep  saptanamaz. Altta yatan tetikleyici sebebi bilmediğimiz takdirde bu  hastalığın kontrolü çok daha zor olacaktır. Akut ürtiker erkek ve kadında  eşit sıklıkta olmakla birlikte  kronik ürtiker kadınlarda daha sık görülür.  Ürtiker her yaş grubunda görülebilirse de, kronik ürtiker kırklı ve ellili  yaşlarda daha sıktır:  Ürtikerde meydana gelen alerjik şişme daha derin dokularda veya  organlarda olmasına da anjioödem denir. Ürtiker, bağımsız olarak  oluşsa da bazen anjiyoödem ve anaflaktik şok gibi ağır bir tabloya eşlik  edebilir. Yüzde ve göz kapaklarında oluşan anjioödemin kozmetik  görünüm   dışında bir zararı yoktur. Sindirim sistemini tuttuğunda karın  ağrısı ve ishal yapabilir. Kişinin tıbbi hikayesinde mevcut anjioödem  hikayesi önemlidir, eğer solunum yollarını tutarsa buraları tıkayarak  ölüme sebep olabilir. Kalıtsal anjioödem (C1-esteraz inhibitor eksikliği)  ve akkiz anjioödem (ACE inhibitorleri) özellikle mukozal bölgelerde  şişme gelişir.

Ürtiker Tedavisi

Birçok vakada akut  ürtiker H1  antihistaminiklerle  tedavi edilebilir. Daha  ağır ve geçmeyen  durumlarda,  normalde mide ilacı  olarak kullanılan  H2  antihistaminikler  tedaviye eklenebilir.  Dirençli vakalarda  glukokortikosteroidler  kullanılabilir. Kronik  Ürtiker bir depresyon  ilacı olan doxepin'den  güçlü antihistaminik  etkisi nedeni ile fayda  görebilir. Sedatif etkili  olduğu için yatarken  kullanılmalıdır.  Haricen 5% doxepin  krem (Zonalon) veya  capsaicin, dirençli  hastalarda  kullanılabilir.  Siproheptadin  tekrarlayan soğuk  ürtikerin  baskılanmasında etkili  olabilir.

PATCH (Yama) testi

Yama testi uygulaması, allerjik kontak dermatitin nedenini bulmak amacıyla  şüpheli allerjenlerin deri üzerine uygulanması esasına dayanan bir tanı  yöntemidir. Standart olarak saptanan allerjen maddeler uygun çözücülerde formüle  edilirler. Kılsız sırt derisine allerjenler “Finn-Chambers” olarak bilinen 1 cm2  ebadındaki alüminyum plakçıklar aracılığıyla uygulanır. Değerlendirme işlemi  48 saat sonra test alanındaki deri belirtileriyle derecelendirilir ve hastalara  saptanan alerjenlerin en sık bulunduğu maddelerin listesi verilerek  korunmaları konusunda yardımcı olunur. “Photopatch test” ise vücudun güneş gören yerlerinde güneş duyarlılığı sonucu  ortaya çıkan egzamalar tanısında kullanılır. Patch testten farkı her allerjenden  2’şer ünite uygulanır ve 48 saat sonra açılır. 1 ünitenin üzerinde U.V. ışını  uygulanır. Allerji sadece ışınlanan tarafta saptanıp fotoallerjik reaksiyon olarak  kabul edilir.
Prick testi uygulaması,  belirli bir allerjene karşı tip 1 hipersensitivite olup  olmadığını araştırmak için kullanılır. Allerjen içeren solüsyonların deriye  uygulanması esasına dayanır. Test yeri olarak genellikle ön kol derisi seçilir.  Kullanılan allerjenler çevrede en sık görülen çimen ve ağaç polenleri, küfler,  hayvan tüyleri, ev tozu ve gıdalarıdır. Test değerlendirmesinde (+) kontrol olarak histamin, (-) kontrol olarak serum  fizyolojik uygulanır. Derideki reaksiyon histamine karşı 10 dakikada,  allerjenlere karşı 15-20 dakikada zirveye ulaşır. (+) sonuç belirlenen antijenin  hastanın öyküsüyle uyuşması önemlidir. Prick test sonuçları özellikle solunum  yolu alerjilerinde, deri ve allerjik egzamalardakine  göre daha anlamlıdır. Atopik  dermatitli hastalarda da %90’a varan (+) sonuç vermesi tanı kriterleri arasında  yer almasına neden olur.

PRICK Testi